Panik Atak Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Panik atak, aniden başlayan yoğun korku veya yoğun rahatsızlık hissinin fiziksel ve zihinsel belirtilerle birlikte ortaya çıkmasıdır. Kalp çarpıntısı, nefes darlığı hissi, terleme, titreme, baş dönmesi ve kontrolü kaybetme korkusu gibi belirtiler görülebilir.

Yaşanan belirtiler oldukça güçlü olabildiği için kişi kalp krizi geçirdiğini, bayılacağını veya ciddi bir sağlık sorunu yaşadığını düşünebilir.

Bu yazıda panik atak nedir, belirtileri nelerdir, neden ortaya çıkabilir, panik bozuklukla arasındaki fark nedir ve ne zaman profesyonel değerlendirme alınmalıdır? sorularını ele alıyoruz.

Panik atak, yoğun korku veya rahatsızlık hissinin kısa süre içerisinde belirgin şekilde arttığı bir durumdur.

Kişi için en zorlayıcı özelliklerden biri, belirtilerin bazen belirgin bir tehlike olmadan ortaya çıkabilmesidir. Kalp atışlarının hızlanması, nefes almakta zorlanıyormuş gibi hissetme veya baş dönmesi gibi bedensel belirtiler kişinin “Bana bir şey oluyor” düşüncesine kapılmasına neden olabilir.

Bu düşünce korkuyu daha da artırabilir ve bedensel belirtilerin daha yoğun algılanmasına yol açabilir.

Panik atak sırasında fiziksel ve zihinsel belirtiler birlikte görülebilir. Her kişide aynı belirtilerin görülmesi gerekmez.

Sık karşılaşılan belirtiler arasında şunlar bulunabilir:

• Kalp çarpıntısı veya kalp atışlarının hızlandığını hissetme,
• Terleme,
• Titreme veya sarsılma,
• Nefes darlığı veya nefes alamıyormuş gibi hissetme,
• Boğulma hissi,
• Göğüste ağrı veya rahatsızlık,
• Mide bulantısı veya karın bölgesinde rahatsızlık,
• Baş dönmesi veya bayılacakmış gibi hissetme,
• Üşüme veya sıcak basması,
• Uyuşma veya karıncalanma hissi,
• Çevrenin gerçek dışı olduğu hissi,
• Kendine yabancılaşma hissi,
• Kontrolünü kaybetme korkusu,
• Ölüm korkusu.

Panik atak bazen beklenmedik biçimde ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda ise kişi belirli ortamlar, düşünceler veya bedensel duyumlarla panik belirtileri arasında bağlantı kurabilir.

Örneğin kalp atışındaki küçük bir hızlanmayı fark eden kişi bunu tehlikeli bir durum olarak yorumlayabilir. “Kalbimde bir sorun var” düşüncesi korkuyu artırabilir. Korku arttıkça kalp atışı daha fazla hızlanabilir ve kişi bunu tehlikenin arttığının göstergesi olarak yorumlayabilir.

Böylece bedensel duyumlar, bu duyumlara verilen anlam ve korku birbirini besleyen bir döngü oluşturabilir.

Panik atakta yoğun korku ve rahatsızlık genellikle hızlı biçimde yükselir. Belirtilerin şiddeti ve toplam süresi kişiden kişiye değişebilir.

Yoğun belirtiler azaldıktan sonra kişinin kendisini bir süre yorgun, gergin veya huzursuz hissetmesi de mümkündür.

Bu nedenle panik atağın süresi herkes için aynı dakika aralığında değerlendirilmemelidir.

Panik atağın ortaya çıkmasını tek bir nedene bağlamak doğru değildir. Biyolojik yatkınlık, yoğun stres dönemleri, kişinin bedensel duyumları yorumlama biçimi ve çeşitli yaşam koşulları birlikte rol oynayabilir.

Bazı kişiler ilk atağın öncesinde yoğun stresli veya zorlayıcı bir dönem tarif ederken bazı kişiler belirgin bir neden olmadığını ifade edebilir.

Bir panik atağın yaşanmış olması, kişinin mutlaka tekrar panik atak yaşayacağı anlamına gelmez.

Hayır. Panik atak bir belirti kümesini ifade eder; panik bozukluk ise bir ruh sağlığı tanısıdır.

Bir kişinin yaşamı boyunca bir veya birkaç kez panik atak benzeri bir deneyim yaşaması tek başına panik bozukluk tanısı aldığı anlamına gelmez.

Panik bozukluk değerlendirmesinde atakların özelliklerinin yanı sıra kişinin yeni bir atak yaşama konusunda sürekli kaygı duyup duymadığı ve ataklar nedeniyle davranışlarında önemli değişiklikler olup olmadığı gibi farklı unsurlar değerlendirilir.

Tanı yalnızca internet üzerinden okunan belirtilere göre konulmamalı; uygun sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmelidir.

Kaygı ve panik atak birbirleriyle ilişkili olabilse de aynı kavram değildir.

Kaygı bazı durumlarda daha uzun süre devam eden endişe ve gerginlik şeklinde yaşanabilir. Panik atakta ise yoğun korku ve bedensel belirtiler genellikle daha ani ve belirgin şekilde ortaya çıkar.

Kaygı hakkında daha ayrıntılı bilgi için Kaygı Bozuklukları sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Panik atak sırasında çarpıntı, göğüste rahatsızlık, terleme ve nefes darlığı gibi fiziksel belirtiler görülebileceği için kişi kalp krizi geçirdiğini düşünebilir.

Ancak benzer belirtilerin farklı tıbbi nedenleri de olabilir. Bu nedenle özellikle kişinin daha önce değerlendirilmemiş yeni veya şiddetli belirtileri varsa bunların otomatik olarak panik atağa bağlanması doğru değildir.

Göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, bayılma veya acil olduğunu düşündüren başka belirtiler varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Panik atak sırasında kişinin yaşadığı belirtileri tehlikenin kesin kanıtı olarak yorumlaması korkuyu artırabilir.

Daha önce sağlık değerlendirmesi yapılmış ve yaşanan belirtilerin panikle ilişkili olduğu biliniyorsa kişinin bulunduğu ortamda güvenliğini sağlaması, mümkün olduğunca sakin kalmaya çalışması ve nefesini zorlamadan doğal ritmine dönmesine izin vermesi yardımcı olabilir.

Dikkati yalnızca kalp atışı veya nefes gibi bedensel belirtilere yöneltmek yerine çevrede görülen ve duyulan şeylere yöneltmek de bazı kişiler açısından faydalı olabilir.

Bununla birlikte ilk kez ortaya çıkan veya alışılmışın dışında şiddetli belirtiler yalnızca panik atağa bağlanmamalıdır.

Bazı kişiler panik ataktan sonra “Ya tekrar olursa?” düşüncesiyle yoğun biçimde ilgilenmeye başlayabilir.

Kalp atışını, nefesini veya baş dönmesini sürekli kontrol etmek; daha önce atak yaşanan yerlerden kaçınmak veya yalnız kalmaktan korkmak günlük yaşamı giderek kısıtlayabilir.

Bu durumda yalnızca atağın kendisi değil, yeni bir atak yaşama korkusu da kişinin yaşamını etkileyen önemli bir sorun haline gelebilir.

Panik atak veya panik bozukluğa ilişkin tedavi planı kişinin durumuna ve yapılan değerlendirmeye göre belirlenir.

Ruh sağlığı alanında panik bozukluğun tedavisinde psikoterapi yaklaşımları kullanılabilir. Bilişsel davranışçı terapi (BDT), panikle ilişkili düşüncelerin, bedensel duyumların ve kaçınma davranışlarının ele alınabildiği yaklaşımlardan biridir.

Bazı kişiler için hekim değerlendirmesi sonucunda ilaç tedavisi de planlanabilir. İlaçların gerekli olup olmadığına, hangi ilacın kullanılacağına ve tedavinin nasıl sürdürüleceğine hekim karar verir.

Tekrarlayan yoğun korku atakları yaşıyorsanız, yeni bir atak yaşayacağınız düşüncesi günlük hayatınızı etkiliyorsa veya korku nedeniyle belirli yerlerden ve aktivitelerden kaçınmaya başladıysanız profesyonel değerlendirme almak yararlı olabilir.

Özellikle belirtilerin fiziksel bir sağlık sorunundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı konusunda belirsizlik varsa öncelikle uygun tıbbi değerlendirme önemlidir.

Psikolojik destek alma zamanını değerlendirmek için Psikoloğa Ne Zaman Gidilmeli? yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Yakınınız panik benzeri yoğun bir korku yaşıyorsa “Sakin ol”, “Abartıyorsun” veya “Korkacak bir şey yok” gibi ifadeler çoğu zaman kişinin anlaşılmadığını hissetmesine neden olabilir.

Bunun yerine sakin bir şekilde yanında kalmak, kendisini güvende hissetmesine yardımcı olmak ve ihtiyaç duyduğu desteği sormak daha uygun olabilir.

Belirtiler ilk kez ortaya çıkıyorsa veya tıbbi açıdan endişe verici görünüyorsa sağlık değerlendirmesi alınması desteklenmelidir.

Yoğun kaygı, stres, korku ve bunların günlük yaşam üzerindeki etkileri kişinin psikolojik destek aramasına neden olabilir.

Bir Aile Danışmanlık Merkezi, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı mevzuatı kapsamında ruhsatlı aile danışma merkezi olarak psikolojik danışmanlık hizmetleri sunmaktadır.

İstanbul'da bireysel psikolojik danışmanlık ve uzmanlarımız hakkında bilgi almak için İstanbul Psikolog sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Merkeze gelme imkânı olmayan kişiler Online Psikolog sayfamızdan online görüşmeler hakkında bilgi alabilir.