İstediklerini Aldırmaya Zorlayan Çocuklar

Çocuğunuz istediği bir şey olmadığında ağlıyor, bağırıyor, öfkeleniyor veya siz kararınızı değiştirene kadar ısrar etmeye devam ediyor olabilir. Bu durum özellikle küçük yaşlarda ebeveynlerin sık karşılaştığı davranışlardan biridir.

Burada önemli olan yalnızca çocuğun davranışını durdurmak değil; çocuğun hayal kırıklığıyla baş etmeyi, sınırları kabul etmeyi ve ihtiyaçlarını daha uygun yollarla ifade etmeyi öğrenmesine yardımcı olmaktır.

Çocuklar Neden İstediklerini Yaptırmak İçin Israr Eder?

Çocukların zaman zaman istedikleri bir şey konusunda ısrar etmeleri gelişim sürecinin doğal bir parçası olabilir. Küçük çocuklar duygularını düzenleme, bekleme, isteklerini erteleme ve hayal kırıklığıyla baş etme becerilerini henüz geliştirmektedir.

Bu nedenle bir oyuncak alınmadığında, ekran süresi sona erdiğinde, parktan eve dönme zamanı geldiğinde veya istediği başka bir şeye izin verilmediğinde çocuk yoğun bir tepki gösterebilir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta davranışın zaman içerisinde nasıl şekillendiğidir. Çocuk ağladığında veya uzun süre ısrar ettiğinde ebeveyn daha önce koyduğu sınırı değiştiriyorsa çocuk bu davranışın zaman zaman işe yaradığını öğrenebilir.

Çocuğun Her İsteği Yapılmalı mı?

Çocuğun ihtiyaçlarını dikkate almak ile her isteğini yerine getirmek aynı şey değildir. Çocukların kendilerini güvende hissedebilmeleri için sevgi ve ilginin yanında yaşlarına uygun, anlaşılır ve tutarlı sınırlara da ihtiyaçları vardır.

Ebeveynin bir konuda “hayır” dedikten sonra yoğun ağlama veya öfke karşısında kararını değiştirmesi, istemeden de olsa ısrarın sürmesine katkıda bulunabilir. Bununla birlikte her durumda katı davranmak da çözüm değildir. Amaç çocukla güç mücadelesine girmek değil, sınırı sakin ve tutarlı biçimde koruyabilmektir.

Ağlayarak İstediğini Yaptırmaya Çalışan Çocuğa Nasıl Yaklaşılmalı?

1. Önce Sakin Kalın

Çocuğun öfkesi yükseldiğinde ebeveynin de bağırması genellikle çatışmayı büyütür. Çocuğun duygusunu kabul ederken davranışla ilgili sınırı koruyabilirsiniz.

Örneğin, “Bu oyuncağı çok istediğini görüyorum ve alamadığımız için üzgünsün. Ama bugün oyuncak almayacağız.” şeklinde kısa ve anlaşılır bir açıklama yapılabilir.

2. Ağlama Sonrasında Kararınızı Değiştirmeyin

Konulan sınır yaşına uygun ve makulse, yalnızca çocuk ağladığı veya ısrar ettiği için kararın değiştirilmesi davranışın tekrarlanmasını kolaylaştırabilir. Çocuk zaman içerisinde sınırların öfkenin şiddetine göre değişmediğini öğrenmelidir.

3. Duygusunu Kabul Edin, Her İsteğini Değil

Çocuğun üzülmesine veya hayal kırıklığı yaşamasına izin vermek, onu görmezden gelmek anlamına gelmez. “Üzüldüğünü anlıyorum” demek ile istediği şeyi vermek birbirinden farklıdır.

4. Uzun Açıklamalardan Kaçının

Yoğun öfke anında çocuk uzun açıklamaları dinlemekte zorlanabilir. Bu nedenle kısa, sakin ve tutarlı ifadeler çoğu zaman daha işlevseldir. Konuyla ilgili daha ayrıntılı konuşma çocuk sakinleştikten sonra yapılabilir.

Çocuğa Sınır Koyarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Sağlıklı sınırlar çocuğu kontrol etmek için değil, günlük yaşamı daha öngörülebilir ve güvenli hale getirmek için kullanılır. Bu nedenle kuralların çocuğun yaşına uygun, anlaşılır ve mümkün olduğunca tutarlı olması önemlidir.

Anne ve babanın aynı davranış karşısında sürekli farklı tepkiler vermesi çocuğun sınırları anlamasını zorlaştırabilir. Ebeveynlerin temel kurallar konusunda mümkün olduğunca ortak bir yaklaşım geliştirmesi faydalıdır.

Çocuğa yalnızca ne yapamayacağını söylemek yerine uygun seçenekler sunmak da işe yarayabilir. Örneğin “Tablet kullanamazsın” demek yerine ekran süresi bittikten sonra yapabileceği iki farklı etkinlik arasından seçim yapmasına fırsat verilebilir.

Çocuğun İnatlaşması Ne Zaman Destek Gerektirebilir?

Her ağlama, öfke veya inatlaşma profesyonel destek gerektiren bir durum değildir. Çocuğun yaşı, gelişim dönemi, davranışın ne kadar süredir devam ettiği ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği birlikte değerlendirilmelidir.

Aşağıdaki durumlarda bir uzmandan değerlendirme almak düşünülebilir:

• Öfke ve ağlama nöbetlerinin çok sık ve yoğun yaşanması,
• Davranışların ev, okul veya sosyal yaşamı belirgin biçimde etkilemesi,
• Çocuğun kendisine veya çevresine zarar verme davranışlarının görülmesi,
• Ebeveynlerin sınır koymakta sürekli zorlanması,
• Aile içindeki çatışmaların giderek artması,
• Davranışlara başka duygusal veya gelişimsel güçlüklerin eşlik etmesi.

Çocuk Danışmanlığı Sürecinde Neler Ele Alınabilir?

Çocuğun davranışlarını yalnızca “inatçılık” olarak değerlendirmek yerine davranışın hangi durumlarda ortaya çıktığı, öncesinde ve sonrasında neler yaşandığı, aile içindeki iletişim biçimi ve çocuğun gelişimsel özellikleri birlikte ele alınabilir.

Bir Aile Psikoloji’de çocuklarla yürütülen süreçlerde ihtiyaç doğrultusunda Çocuk Danışmanlığı ve Oyun Temelli Çocuk Danışmanlığı kapsamında değerlendirme yapılabilir. Ebeveynlerle gerçekleştirilen görüşmeler de sürecin önemli bir bölümünü oluşturabilir.