Aile İçi Şiddet Nedir? Türleri, Belirtileri ve Destek Yolları

Aile içi şiddet yalnızca fiziksel saldırıdan ibaret değildir. Tehdit, aşağılama, kontrol etme, ekonomik kaynakları kısıtlama, cinsel zorlama ve kişinin özgürlüğünü sınırlandıran davranışlar da şiddetin farklı biçimleri arasında yer alabilir.

Şiddet içeren bir ilişkide öncelikli konu tartışmayı çözmek değil, kişinin ve varsa çocukların güvenliğini sağlamaktır. Şiddete maruz kalan kişinin yaşananlardan sorumlu tutulmaması ve uygun destek mekanizmalarına ulaşabilmesi önemlidir.

Aile İçi Şiddet Nedir?

Aile içi şiddet; eş, eski eş veya diğer aile bireyleri arasında fiziksel, psikolojik, cinsel ya da ekonomik zarar oluşturan veya oluşturma ihtimali bulunan davranışları kapsayabilir.

Şiddet her zaman görünür bir yaralanma oluşturmaz. Korkutma, tehdit etme, sürekli aşağılama, kişinin sosyal ilişkilerini kontrol etme veya ekonomik bağımsızlığını engelleme gibi davranışlar da ciddi sonuçlar doğurabilir.

Aile İçi Şiddet Türleri Nelerdir?

1. Fiziksel Şiddet

Tokat atma, itme, vurma, tekmeleme, fiziksel olarak engelleme veya kişinin bedenine zarar veren diğer saldırılar fiziksel şiddet kapsamında değerlendirilebilir.

2. Duygusal ve Psikolojik Şiddet

Sürekli aşağılama, hakaret, tehdit, korkutma, değersizleştirme ve kişinin davranışlarını baskı yoluyla kontrol etmeye çalışma duygusal veya psikolojik şiddetin örnekleri arasında olabilir.

Fiziksel iz bırakmaması, bu davranışların etkisinin önemsiz olduğu anlamına gelmez.

3. Ekonomik Şiddet

Kişinin parasına el koymak, çalışmasını engellemek, temel ihtiyaçları için gerekli ekonomik kaynaklara erişimini kısıtlamak veya ekonomik bağımlılığı bir kontrol aracı olarak kullanmak ekonomik şiddet kapsamında değerlendirilebilir.

4. Cinsel Şiddet

Kişinin rızası dışında cinsel davranışa zorlanması, cinsel tehdit veya baskıya maruz bırakılması cinsel şiddet kapsamında yer alabilir. Evlilik veya birliktelik, kişinin rızasının aranmayacağı anlamına gelmez.

5. Kontrol ve İzolasyon

Kiminle görüşüleceğine karar verme, aile ve arkadaşlarla iletişimi engelleme, sürekli konum veya telefon kontrolü yapma ve kişinin günlük yaşamı üzerindeki özgürlüğünü sistematik biçimde sınırlandırma da şiddet içeren kontrol davranışlarının parçası olabilir.

Duygusal Şiddet Nasıl Anlaşılır?

Tek bir tartışma veya kırıcı söz ile sürekli ve sistematik şiddet davranışlarını birbirinden ayırmak gerekir. Aşağıdaki davranışların tekrar eden bir örüntü oluşturması özellikle önemlidir:

• Sürekli hakaret etme veya küçük düşürme
• Tehdit ederek korkutma
• Arkadaş ve aile ilişkilerini kısıtlama
• Telefonu, mesajları veya konumu sürekli kontrol etme
• Kişinin kararlarını sistematik olarak değersizleştirme
• Ekonomik kaynakları kontrol aracı olarak kullanma
• Korku yaratarak davranışlarını değiştirmeye zorlama

Aile İçi Şiddetin Etkileri

Şiddetin etkileri kişiden kişiye değişebilir. Fiziksel yaralanmaların yanı sıra sürekli korku, kaygı, güvensizlik, sosyal geri çekilme, uyku sorunları ve kişinin kendisine ilişkin olumsuz değerlendirmeleri görülebilir.

Uzun süreli şiddet kişinin günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini, çalışma yaşamını ve çocuklarıyla olan ilişkisini de etkileyebilir.

Aile İçi Şiddetin Çocuklar Üzerindeki Etkileri

Çocuğun doğrudan şiddete maruz kalması kadar ev içinde yaşanan şiddete tanık olması da dikkate alınması gereken bir durumdur.

Çocuklarda korku, kaygı, davranış değişiklikleri, içe kapanma, öfke, okul yaşamında güçlükler veya güven duygusunda sorunlar görülebilir. Çocuğa yönelik şiddet veya istismar şüphesinde güvenliğin sağlanması ve ilgili resmi birimlerden destek alınması önceliklidir.

Aile İçi Şiddet Neden Yaşanır?

Şiddetin nedenlerini açıklamaya çalışmak, şiddeti haklı göstermek anlamına gelmemelidir. Alkol veya madde kullanımı, ekonomik güçlükler, öfke, kıskançlık ya da ilişki sorunları şiddet uygulamanın gerekçesi değildir.

Şiddet davranışlarında güç ve kontrol örüntüleri, şiddeti normalleştiren öğrenmeler ve toplumsal etkenler rol oynayabilir. Ancak şiddet uygulayan kişinin davranışının sorumluluğu mağdura yüklenmemelidir.

Aile İçi Şiddet Varsa Ne Yapılabilir?

Şiddet yaşanan bir durumda öncelik ilişkiyi düzeltmeye çalışmak değil, güvenliğin değerlendirilmesidir. Atılabilecek adımlar kişinin içinde bulunduğu koşullara ve risk düzeyine göre değişebilir.

• Acil tehlike varsa 112 Acil Çağrı Merkezi'ne başvurun.
• Güvenilir bir yakınınızı durumdan haberdar etmeyi değerlendirin.
• ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattı üzerinden bilgi ve yönlendirme alın.
• Polis veya jandarmaya başvurabilirsiniz.
• ŞÖNİM ve ilgili sosyal hizmet birimlerinden destek talep edebilirsiniz.
• Uygun durumlarda güvenli bir çıkış planı oluşturmayı değerlendirin.
• Gerekli hukuki koruma yolları hakkında yetkili kurumlardan bilgi alın.

Şiddet Varken Çift veya Aile Danışmanlığı Uygun mudur?

Aktif şiddet, tehdit veya ciddi güvenlik riski bulunan durumlarda öncelik ortak görüşme yapmak değil, güvenliğin değerlendirilmesi ve gerekli koruyucu desteğe ulaşılmasıdır.

Şiddet içermeyen ancak aile içinde tekrar eden iletişim, sınır ve ilişki sorunlarının bulunduğu durumlarda ise Aile Danışmanlığı hakkında bilgi alınabilir.

Kaynaklar

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – Şiddete Maruz Kalındığında.
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı – ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattı.
• World Health Organization – Violence Against Women.

Bir Aile Psikoloji
Güncelleme: Eylül 2026