EMDR Terapisi Nedir?

EMDR terapisi (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), Türkçede Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme olarak adlandırılan yapılandırılmış bir psikoterapi yaklaşımıdır.

EMDR özellikle travmatik veya yoğun biçimde rahatsızlık veren yaşantılarla ilişkili anıların ele alınmasında kullanılan yöntemlerden biridir. Süreç yalnızca göz hareketlerinden oluşmaz; değerlendirme, hazırlık, hedef anının belirlenmesi, yeniden işleme ve takip gibi farklı aşamaları içerir.

Bu yazıda EMDR terapisi nedir, nasıl uygulanır, hangi aşamalardan oluşur ve kimler için değerlendirilebilir? sorularını ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

EMDR Ne Demek?

EMDR'nin İngilizce açılımı Eye Movement Desensitization and Reprocessing'dir. Yöntem, psikolog Francine Shapiro tarafından 1980'lerin sonunda geliştirilmiştir.

EMDR'de kişi rahatsızlık veren bir anıya kontrollü biçimde odaklanırken terapist belirli aşamalarda sağ-sol yönlü göz hareketleri veya başka çift yönlü uyarım yöntemlerinden yararlanabilir. Ancak EMDR'yi yalnızca “gözleri sağa sola hareket ettirmek” şeklinde tanımlamak doğru değildir. EMDR, değerlendirme ve hazırlık aşamalarını da içeren yapılandırılmış bir psikoterapi protokolüdür.

EMDR Terapisi Nasıl Uygulanır?

EMDR uygulaması genellikle sekiz aşamalı bir protokol çerçevesinde ele alınır. Her danışanın öyküsü, ihtiyaçları ve terapi süreci farklı olduğundan aşamaların ilerleme hızı kişiden kişiye değişebilir.

EMDR Hangi Durumlarda Kullanılır?

EMDR konusunda en güçlü araştırma alanlarından biri travma sonrası stres bozukluğudur (TSSB). Uluslararası klinik rehberlerde EMDR, TSSB için değerlendirilen travma odaklı psikolojik müdahaleler arasında yer almaktadır.

Bunun yanında EMDR farklı başvuru nedenlerinde de klinik değerlendirme sonucunda terapi planının bir parçası olarak düşünülebilir. Ancak bir yöntemin belirli bir sorun için uygun olması; kişinin öyküsüne, belirtilerine, mevcut risklere ve uzman değerlendirmesine bağlıdır.

Bu nedenle “EMDR herkese uygulanır” veya “her psikolojik sorunu tedavi eder” şeklindeki genellemeler doğru değildir.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve EMDR

Travmatik bir yaşantının ardından bazı kişilerde olaya ilişkin istemsiz hatırlamalar, kaçınma, yoğun uyarılmışlık ve travmayı hatırlatan durumlara karşı güçlü duygusal tepkiler ortaya çıkabilir.

EMDR'de travmatik anının kendisi kadar bu anıyla bağlantılı düşünceler, duygular ve bedensel tepkiler de değerlendirilir. Çalışmanın nasıl ilerleyeceği kişinin ihtiyaçlarına göre planlanır.

EMDR Terapisinde Göz Hareketleri Neden Kullanılır?

EMDR'nin en çok bilinen özelliği çift yönlü uyarımdır. Danışandan terapistin parmak hareketlerini gözleriyle takip etmesi istenebileceği gibi bazı uygulamalarda dönüşümlü dokunsal veya işitsel uyaranlardan da yararlanılabilir.

Bununla birlikte EMDR'nin etkisinin tam olarak hangi mekanizmalar üzerinden ortaya çıktığı konusunda bilimsel tartışmalar devam etmektedir. Bu nedenle yöntemi yalnızca göz hareketlerinin etkisine indirgemek yerine EMDR'nin bütün yapılandırılmış protokolünü dikkate almak daha doğru olur.

EMDR İlk Seansında Ne Yapılır?

İlk görüşmenin doğrudan travmatik anının ayrıntılı biçimde işlenmesiyle başlaması gerekmez. Öncelikle danışanın başvuru nedeni, yaşam öyküsü, mevcut belirtileri ve ihtiyaçları değerlendirilir.

Terapist EMDR'nin nasıl uygulandığı konusunda bilgi verebilir ve danışanın terapi sürecine hazırlanmasına yönelik çalışmalar yapabilir. Hangi anıların ele alınacağı ve çalışmanın ne zaman başlayacağı değerlendirme sonucunda belirlenir.

EMDR Kaç Seans Sürer?

EMDR için herkes açısından geçerli sabit bir seans sayısı vermek mümkün değildir. Süre; ele alınan yaşantının niteliğine, birden fazla hedef anının bulunup bulunmamasına, kişinin ihtiyaçlarına ve terapi planına göre değişebilir.

Bu nedenle daha ilk görüşmeden kesin bir seans sayısı vaat edilmesi yerine süreç ilerledikçe yeniden değerlendirme yapılması daha uygundur.

EMDR Terapisi Kim Tarafından Uygulanmalıdır?

EMDR, yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. Uygulayıcının temel ruh sağlığı eğitimi, mesleki yetkinliği ve EMDR konusunda aldığı eğitim değerlendirilmelidir.

Uzman seçerken yalnızca “EMDR uyguluyorum” ifadesine değil; kişinin temel mesleki eğitimine, çalışma alanına ve EMDR eğitimine de bakılması önemlidir.

Bireysel görüşmelerin genel yapısı hakkında daha fazla bilgi için Bireysel Danışmanlık sayfamızı inceleyebilirsiniz.

EMDR ve Diğer Psikolojik Danışmanlık Süreçleri

EMDR her başvuruda kullanılmak zorunda olan bir yöntem değildir. Bazı kişilerde farklı psikoterapi yaklaşımları veya farklı bir klinik değerlendirme daha uygun olabilir.

İstanbul'da yüz yüze psikolojik destek seçenekleri hakkında bilgi almak için İstanbul Psikolog sayfamızı; uzaktan görüşme seçenekleri için ise Online Psikolog sayfamızı inceleyebilirsiniz.

EMDR Terapisi Hakkında Sık Sorulan Sorular

EMDR sırasında travmayı ayrıntılı anlatmak gerekir mi?

EMDR'nin yapısı diğer bazı travma odaklı yaklaşımlardan farklıdır. Terapist değerlendirme için gerekli bilgileri alır; ancak EMDR her durumda travmatik olayın uzun ve ayrıntılı biçimde tekrar tekrar anlatılmasını gerektiren bir yöntem değildir.

EMDR sadece göz hareketlerinden mi oluşur?

Hayır. Göz hareketleri çift yönlü uyarım yöntemlerinden biridir. EMDR; öykü alma, hazırlık, değerlendirme, işleme, kapanış ve yeniden değerlendirme gibi aşamaları bulunan yapılandırılmış bir süreçtir.

EMDR herkese uygun mudur?

Hayır. EMDR'nin uygunluğu kişinin başvuru nedeni, öyküsü, mevcut durumu ve uzman değerlendirmesine göre belirlenmelidir.

EMDR tek seansta sonuç verir mi?

Her danışan ve ele alınan yaşantı farklıdır. Bazı hedeflerin işlenmesi daha kısa sürebilirken bazı durumlarda daha uzun bir terapi süreci gerekebilir. Bu nedenle herkes için tek seans veya belirli sayıda seans garantisi vermek uygun değildir.

Kaynaklar