İntihara Meyilli Kişi Nasıl Anlaşılır?

Bir yakınınızın yaşamdan vazgeçmek istediğini düşündüren sözler söylemesi veya davranışlarında belirgin değişiklikler fark etmeniz endişe verici olabilir.

İntihar düşüncesi yaşayan herkeste aynı belirtiler görülmez ve dışarıdan bakarak bir kişinin intihar edip etmeyeceğini kesin biçimde anlamak mümkün değildir.

Bununla birlikte bazı uyarı işaretlerini ciddiye almak ve gerektiğinde hızlı biçimde profesyonel yardım istemek önemlidir.

İntihar Riski Açısından Hangi Uyarı İşaretleri Önemlidir?

Tek bir belirti bir kişinin intihar girişiminde bulunacağını göstermez. Ancak özellikle daha önce olmayan davranışların ortaya çıkması, mevcut davranışların belirgin biçimde artması veya birden fazla uyarı işaretinin birlikte görülmesi ciddiye alınmalıdır.

Ölmek veya Yaşamak İstemediğinden Söz Etmesi

Kişinin ölmek istediğini söylemesi, yaşamının anlamsız olduğunu ifade etmesi, kendisini başkalarına yük olarak gördüğünü belirtmesi veya “Ben olmasam herkes daha rahat eder” benzeri ifadeler kullanması ciddiye alınmalıdır.

Yoğun Umutsuzluk ve Çaresizlik

Geleceğe ilişkin hiçbir çıkış yolu olmadığını düşünmek, yaşadığı sorunların hiçbir zaman düzelmeyeceğini söylemek veya kendisini tamamen çaresiz hissetmek önemli uyarı işaretleri arasında olabilir.

Sosyal Olarak Geri Çekilme

Aileden ve arkadaşlardan belirgin biçimde uzaklaşma, daha önce katıldığı etkinlikleri bırakma veya uzun süre yalnız kalmaya başlama kişinin yaşadığı ruhsal sıkıntının işaretlerinden biri olabilir.

Vedalaşma veya Değerli Eşyalarını Dağıtma

Yakınlarıyla alışılmadık biçimde vedalaşmak, önemli kişisel eşyalarını dağıtmak veya hayatındaki işleri sonlandırıyormuş gibi davranmak özellikle başka uyarı işaretleriyle birlikte görülüyorsa dikkate alınmalıdır.

Belirgin Davranış ve Duygu Durumu Değişiklikleri

Aşağıdaki değişiklikler de kişinin genel durumu içerisinde değerlendirilmelidir:

• Belirgin duygu durumu değişiklikleri
• Yoğun kaygı veya huzursuzluk
• Uyku ve yeme düzeninde belirgin değişiklikler
• Alkol veya madde kullanımının artması
• Tehlikeli veya düşüncesizce risk alma davranışlarının artması
• Yoğun suçluluk veya utanç ifadeleri
• Ölüm hakkında sık konuşmaya başlama

“İntiharı Düşünüyor musun?” Diye Sormak Doğru mu?

Evet. Bir yakınınız için ciddi biçimde endişeleniyorsanız konuyu dolaylı biçimde geçiştirmek yerine sakin ve açık biçimde sorabilirsiniz.

İntihar düşüncesini doğrudan sormanın kişiye bu fikri verdiği düşüncesi doğru değildir. Önemli olan soruyu yargılayıcı veya suçlayıcı olmadan sormak ve verilen cevabı ciddiye almaktır.

İntihar Düşüncesi Olduğunu Söylerse Ne Yapmalıyım?

Kişi intihar düşüncesi olduğunu söylüyorsa bunu “dikkat çekmek istiyor” diyerek küçümsemeyin ve tartışmaya çalışmayın.

Böyle bir durumda:

• Sakin biçimde dinleyin.
• Yargılamayın veya suçlamayın.
• Söylediklerini ciddiye alın.
• “Bunu kimseye söylemeyeceğim” şeklinde bir gizlilik sözü vermeyin.
• Güvendiği bir yakınının veya aile üyesinin sürece dahil edilmesine yardımcı olun.
• Bir sağlık profesyoneline ulaşmasını destekleyin.
• Yakın ve ciddi bir risk olduğunu düşünüyorsanız kişiyi yalnız bırakmayın ve acil yardım isteyin.

Kişinin Bir Planı Varsa Durum Daha mı Ciddidir?

Kişinin kendisine zarar vermeye yönelik belirli bir planının bulunması, özellikle bu planı gerçekleştirebilecek araçlara erişiminin olması veya şu anda kendisine zarar verme niyetinden söz etmesi acil profesyonel değerlendirme gerektirebilir.

Böyle bir durumda kişinin riskini kendi başınıza değerlendirmeye veya “Gerçekten yapar mı?” sorusunun cevabını bulmaya çalışmak yerine acil sağlık desteğine başvurmak daha güvenlidir.

İntihar Düşüncesi Olan Kişiyi Yalnız Bırakmalı mıyım?

Kişinin kendisine zarar verme riskinin yakın olduğunu düşünüyorsanız veya kişi şu anda yaşamına son vermeyi düşündüğünü söylüyorsa yalnız bırakılmaması ve profesyonel/acil yardım sağlanana kadar yanında güvenilir bir kişinin bulunması önemlidir.

Yakınınıza Nasıl Destek Olabilirsiniz?

Yakınınızın bütün sorunlarını çözmek sizin sorumluluğunuz değildir. Ancak onu dinlemek, yaşadığı sıkıntıyı küçümsememek ve profesyonel desteğe ulaşmasına yardımcı olmak önemli olabilir.

Örneğin:

• Yargılamadan dinleyebilirsiniz.
• Yaşadıklarını küçümsemekten kaçınabilirsiniz.
• Profesyonel yardım aramasına eşlik edebilirsiniz.
• Güvendiği kişilerle bağlantıda kalmasına yardımcı olabilirsiniz.
• Kriz sonrasında da iletişimi sürdürebilirsiniz.

İntihar Riski Hakkında Sık Sorulan Sorular

İntihardan bahseden herkes gerçekten intihar eder mi?

Hayır. Bir kişinin intihardan söz etmesi gelecekte kesin olarak intihar girişiminde bulunacağı anlamına gelmez. Ancak intihar veya ölme isteği hakkındaki ifadeler ciddiye alınmalı ve gerektiğinde profesyonel değerlendirme sağlanmalıdır.

İntiharı sormak kişinin aklına intihar fikrini sokar mı?

Hayır. Bir kişiye intihar düşüncesi olup olmadığını doğrudan sormanın intihar düşüncesini veya davranışını artırdığı gösterilmemiştir. Açık ve yargılamayan bir soru, kişinin yaşadıklarını paylaşmasına yardımcı olabilir.

İntihar düşüncesi olan kişiye “Kimseye söylemeyeceğim” demeli miyim?

Hayır. Özellikle kişinin güvenliği konusunda endişe varsa durumu tamamen gizli tutacağınıza dair söz vermek uygun değildir. Güvenilir yakınların ve gerektiğinde sağlık profesyonellerinin sürece dahil edilmesi gerekebilir.

İntihar riski varsa psikolojik danışmanlık randevusu yeterli midir?

Yakın ve acil bir kendine zarar verme veya intihar riski söz konusuysa rutin bir danışmanlık randevusunu beklemek uygun değildir. Acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.